Trước vách đá của Ban-gu-cheon, nơi hơi thở của tổ tiên thời tiền sử hơn 7.000 năm trước vẫn còn phảng phất, con người hiện đại tìm lại sự yên tĩnh đã mất.
Đứng bên bờ sông nơi những con cá voi được khắc trên đá đang bơi lượn, bạn nghĩ gì? Ký ức về việc những ngư dân từ hơn 7.000 năm trước đưa thuyền ra biển vẫn sống động trong từng đường nét sắc sảo được khắc trên đá. Ban-gu-cheon (盤龜川) uốn lượn qua khu Ulsan. Trên những vách đá ấy có “Những bức khắc tại Ban-gu-cheon” — dấu ấn ghi nhận săn bắt cá voi sớm nhất của nhân loại — và đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào tháng 7 năm 2025. Trong không gian thiên nhiên giàu truyền thống ấy, hôm nay Bảo tàng Khắc đá Ulsan mở cánh cửa cho một chương trình đặc biệt.
Chương trình có tên “Liệu pháp bảo tàng cùng Di sản thế giới”.
Bảo tàng như một không gian chữa lành — Liệu pháp bảo tàng cùng Di sản thế giới là gì
“Museum Therapy (Liệu pháp bảo tàng)” là một khái niệm xem bảo tàng, phòng trưng bày không chỉ là nơi đến để ngắm triển lãm. Trên thực tế, bảo tàng còn trở thành một chương trình chữa lành, giúp người tham gia hồi phục cảm xúc và tạo sự vững vàng về mặt tinh thần. Gần đây, ở châu Âu và Bắc Mỹ, đã có cả trường hợp bác sĩ khuyến nghị bệnh nhân ghé thăm bảo tàng như một “đơn thuốc bảo tàng”, cho thấy đây cũng là một xu hướng wellness đang được quan tâm đặc biệt.
Bảo tàng Khắc đá Ulsan đã lên kế hoạch cho chương trình theo hướng đi xa hơn. Lấy Di sản văn hóa thế giới do UNESCO công nhận làm nền tảng, kết hợp với môi trường thiên nhiên bao quanh Ban-gu-cheon, chương trình đan cài các hoạt động như dạo bộ, chụp ảnh, phác họa, thiền định và yoga. Nơi văn hóa di sản, thiên nhiên và sự chữa lành gặp nhau trong cùng một nhịp.
Nửa đầu năm: Ghi lại phong cảnh của Ban-gu-cheon
Từ tháng 4 đến tháng 6, khi ánh mùa xuân len theo dòng nước Ban-gu-cheon, chương trình nửa đầu năm tập trung vào “ghi chép”. Người tham gia mang máy ảnh và sổ phác thảo, dạo quanh khu vực Ban-gu-cheon, rồi lưu lại phong cảnh di sản bằng ảnh, chữ và hình vẽ.
Không nhìn vách đá qua màn hình điện thoại thông minh, mà nhìn trực tiếp bằng đôi mắt; lắng nghe âm thanh dòng nước; cảm nhận mùi hương từ đá. Những trải nghiệm giàu giác quan ấy khiến tiếng ồn thường ngày tự nhiên lùi xa. Như khoảnh khắc cách đây 7.000 năm, khi con người thời tiền sử dùng công cụ khắc cá voi ngay tại vị trí này trên khối đá, thì hôm nay, bạn cũng gặp gỡ thế giới theo cách riêng của mình. Máy ảnh thay cho nét vẽ, bút chì thay cho việc dùng đục đá.
Ảnh chụp và phác thảo không chỉ là thú vui. Đó còn là công cụ của chánh niệm (mindfulness), giúp bạn hoàn toàn tập trung vào khoảnh khắc hiện tại. Khi quan sát tỉ mỉ từng chi tiết của Di sản văn hóa thế giới qua ống kính, hoặc phác họa để dần nhận ra rõ ràng từng hình khối trên giấy, bạn sẽ khơi lại “năng lực nhìn chậm rãi” mà trong đời sống bận rộn đôi khi ta đã quên mất.
Nửa cuối năm: Thiền định và yoga trong sự tĩnh lặng của Ban-gu-cheon
Từ tháng 9 đến tháng 11, khi ánh thu đổ xuống, chương trình nửa cuối năm mang tên “chữa lành”. Thời gian kết hợp thiền định, yoga và dạo bộ được thiết kế để thư giãn thân và tâm trong không gian thiên nhiên của Ban-gu-cheon.
Tham gia thiền định trước những bức chạm khắc đã tồn tại trên mảnh đất này suốt hơn 6.000 năm kể từ thời tiền sử sẽ mang đến một chiều sâu đặc biệt mà không phải studio thiền nào cũng có thể tái tạo. Không khí mát lạnh trong khe Ban-gu-cheon, âm thanh dòng nước chảy và sự rung rinh của những chiếc lá dựa vào vách đá trở thành phông nền tự nhiên cho thiền định.
Yoga trong thiên nhiên cũng tương tự. Thay vì luyện tập trong nhà trên thảm, việc điều chỉnh hơi thở và mở cơ thể ngay trên vùng đất của Di sản văn hóa thế giới sẽ tối đa hóa cảm giác gắn kết giữa cơ thể và thiên nhiên. Ở nơi này, nơi ẩn chứa sức sống bền bỉ của người tiền sử từng săn cá voi, con người hiện đại có thể cảm nhận lại chính cơ thể và sức sống của mình.
Những bức chạm khắc ở Ban-gu-cheon—chính chúng là sự chữa lành
Lý do lớn nhất khiến chương trình trở nên đặc biệt chính là không gian. Hai khu vực chạm khắc trên vách đá của Ban-gu-cheon (Dae-gok-cheon) trải dài qua khu Ulsan Uljugun đã được ghi danh là Di sản văn hóa thế giới thứ 17 của Hàn Quốc vào ngày 12 tháng 7 năm 2025, tại kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO diễn ra ở Paris, Pháp.
Di sản quốc gia số 285 “Những bức chạm khắc về cá voi tại Ban-gu-dae-ri Ulsan” là tư liệu ghi nhận việc săn bắt cá voi sớm nhất của nhân loại, với tổng cộng 312 hình ảnh được khắc dày đặc trên bề mặt đá cao khoảng 4,5m và rộng 8m. Hình ảnh cá voi, hổ, hươu, lợn rừng, con người, thuyền… được khắc họa đến mức đáng kinh ngạc và rất chân thực. Di sản quốc gia số 147 “Min-mun và những bức chạm khắc tại Cheon-jeon-ri Ulsan” nằm cách đó khoảng 2km, với hơn 620 hình vẽ và chữ khắc từ thời đồ đá mới đến thời kỳ Tân La.
Về các bức chạm khắc này, Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO đã đánh giá: “Đây là một kiệt tác thể hiện nghệ thuật và sự sáng tạo của người tiền sử thông qua những hình khắc chân thực được vẽ bằng năng lực quan sát xuất sắc và bố cục độc đáo; đồng thời là bằng chứng nổi bật về truyền thống chạm khắc kéo dài khoảng 6.000 năm.” Đây là một trường hợp rất hiếm khi vừa đáp ứng tiêu chí (i) về giá trị nghệ thuật, vừa đồng thời thỏa mãn tiêu chí (iii)—với tư cách là bằng chứng về truyền thống văn hóa.
Sau khi được ghi danh, lượng du khách trong và ngoài nước tìm đến Ban-gu-cheon đã tăng rõ rệt. Nhân cơ hội thay đổi này, Bảo tàng Khắc đá Ulsan đã lên kế hoạch chương trình Museum Therapy để nhiều người hơn có thể trải nghiệm Di sản văn hóa thế giới theo cách “thoải mái”.
Bảo tàng Khắc đá Ulsan là nơi như thế nào
Được khai trương vào tháng 5 năm 2008, Bảo tàng Khắc đá Ulsan là một bảo tàng chuyên về chạm khắc đá, đóng vai trò then chốt trong nghiên cứu các bức chạm khắc ở Dae-gu-dae. Nơi đây nằm tại lối vào cây cầu Ban-gu ở ven Dae-gok-cheon thuộc khu vực Du-dong-myeon, huyện Uljugun. Công trình kiến trúc mô phỏng hình cá voi bằng gỗ rất ấn tượng. Bản thân tòa nhà cũng là một tác phẩm nghệ thuật và là lời tri ân dành cho những bức chạm khắc đá.
Trong bảo tàng có các mô hình kích thước thật của các bức chạm khắc ở Dae-gu-dae và những khối đá chạm chữ ở Cheon-jeon-ri, các thiết bị video không gian ba chiều tái hiện đời sống thời tiền sử, khu triển lãm dành cho trẻ em… vì vậy bất kỳ ai, ở độ tuổi nào, cũng có thể tận hưởng. Người tham gia Museum Therapy, sau khi xem triển lãm trong bảo tàng, sẽ được dẫn sang các hoạt động ngoài trời xung quanh khu vực Ban-gu-cheon, từ đó trải nghiệm Di sản văn hóa thế giới một cách sống động và đa chiều.
Điều chúng tôi mong muốn: Bảo tàng trở thành nơi để nghỉ ngơi
Phía bảo tàng cho biết: “Chúng tôi muốn nơi này không phải là một không gian khó khăn và nhàm chán, mà là chốn để bất kỳ ai cũng có thể thả lỏng, nghỉ ngơi.”
Kỳ vọng ấy cũng là nỗ lực mới: biến Di sản văn hóa thế giới từ “nơi để đi xem” thành “nơi để nghỉ ngơi”.
Khi không gian của di sản vận hành như một nơi chữa lành, thì chính di sản ấy trở thành hiện tại sống động, chứ không còn là vật của quá khứ. Ngay trước những khối đá mà người tiền sử cách đây 7.000 năm đã ghi lại cuộc sống, hôm nay chúng ta cũng đến để nghỉ ngơi cùng cuộc sống của mình. Có lẽ đó cũng là cách nối Di sản văn hóa thế giới với con người một cách chân thực nhất.
Museum Therapy lần này được tổ chức miễn phí, dành cho 20 người đăng ký theo thứ tự trước mỗi tháng, và đang chờ đợi những ai muốn tự mình trải nghiệm và tự cảm nhận những điều được gợi mở.
Hướng dẫn đăng ký tham gia
Trong tuần đầu tiên mỗi tháng, bạn có thể đăng ký trực tuyến theo thứ tự trước tại trang web đặt chỗ tổng hợp Ulsan (ulsan.go.kr). Chương trình nửa đầu năm (tháng 4 đến tháng 6) hiện đang được tiến hành, và chương trình nửa cuối năm (tháng 9 đến tháng 11) sẽ có thể đăng ký theo cùng cách thức như sau. Để biết thêm chi tiết, vui lòng xem trên trang web chính thức của Bảo tàng Khắc đá Ulsan hoặc liên hệ qua tổng đài đại diện (052-229-4797).