Βγήκαν ερευνητικά αποτελέσματα ότι ο λόγος που ο διαλογισμός ανακουφίζει από την κατάθλιψη μπορεί να μην είναι απλώς η μείωση των αρνητικών σκέψεων, αλλά το ότι αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος αντιμετωπίζει τον εαυτό του. Η ερευνητική ομάδα της Σελίν Στινούς (Céline Stinus) και της Σοφι Μπερζό (Sophie Berjot) από το Εργαστήριο Γνώσης, Υγείας και Κοινωνίας του Πανεπιστημίου Ρενς Σαμπάν-Αρντέν (University of Reims Champagne Ardenne) (C2S) δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης δοκιμής στην διεθνή επιστημονική επιθεώρηση Mindfulness, όπου σύγκρινε παράλληλα δύο μεθόδους διαλογισμού. Το αμερικανικό εξειδικευμένο στο ψυχολογία μέσο PsyPost παρουσίασε αναλυτικά αυτή την έρευνα στις 11 Ιουλίου.
Εστίαση ή αποδόμηση, δύο σκέλη διαλογισμού σε παράλληλη δοκιμή
Η ερευνητική ομάδα χώρισε τυχαία 147 ενήλικες χωρίς εμπειρία διαλογισμού και χωρίς ψυχιατρική διάγνωση σε τρεις ομάδες. Η μία ομάδα εξασκήθηκε έναν διαλογισμό προσήλωσης που συγκεντρώνει την προσοχή στην αναπνοή και τις σωματικές αισθήσεις (διαλογισμός αναπνοής· body scan), ενώ η άλλη ομάδα έμαθε μια αποδομητική μέθοδο διαλογισμού αυτοεξερεύνησης που παρατηρεί ακριβώς την αίσθηση του «εγώ». Η τρίτη ομάδα ορίστηκε ως ομάδα ελέγχου αναμονής, χωρίς να λάβει κανένα πρόγραμμα. Οι συμμετέχοντες ήταν κυρίως γυναίκες και ο μέσος όρος ηλικίας τους βρισκόταν στα τέλη της δεκαετίας των 40.
Το πρόγραμμα διήρκεσε 4 εβδομάδες. Οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος σε εβδομαδιαίες διαδικτυακές ομαδικές συνεδρίες διάρκειας 60 λεπτών και παράλληλα έκαναν κατ’ οίκον εξάσκηση 20 λεπτών την ημέρα, 5 ημέρες την εβδομάδα. Η ερευνητική ομάδα μέτρησε πριν και μετά την εξάσκηση μαζί με τα συμπτώματα της κατάθλιψης (κλίμακα άγχους-κατάθλιψης στο νοσοκομείο, HADS), τις δυσλειτουργικές στάσεις και την αίσθηση ότι απειλείται η ταυτότητα.
Και οι δύο διαλογισμοί μείωσαν τα συμπτώματα της κατάθλιψης
Από τα αποτελέσματα των μετρήσεων, οι ομάδες διαλογισμού παρουσίασαν σαφέστερη μείωση στα συμπτώματα κατάθλιψης σε σχέση με την ομάδα αναμονής. Το μέγεθος επίδρασης (d του Cohen) ήταν 0,47 για τον διαλογισμό προσήλωσης και 0,67 για τον διαλογισμό αυτοεξερεύνησης, με τη διαφορά ανάμεσα στις δύο μεθόδους να μην είναι σημαντική. Και η αίσθηση ότι απειλείται το ίδιο το άτομο μειώθηκε και στις δύο ομάδες (προσήλωση 0,54· αυτοεξερεύνηση 0,45).
Στις λεπτομέρειες, όμως, τα μοτίβα διέφεραν. Ο διαλογισμός προσήλωσης μείωσε σημαντικά περισσότερο από ό,τι η ομάδα ελέγχου τις δυσλειτουργικές στάσεις που αφορούν διαστρεβλωμένες πεποιθήσεις (d=0,77) και εμφάνισε μεγαλύτερη μείωση και σε σχέση με την ομάδα του διαλογισμού αυτοεξερεύνησης. Αντίθετα, στην ομάδα του διαλογισμού αυτοεξερεύνησης εμφανίστηκε σχετικά υψηλότερο το αίσθημα σύνδεσης με την ανθρωπότητα και τη φύση. Ωστόσο, η ερευνητική ομάδα τόνισε ότι αυτή η διαφορά ανάμεσα στις ομάδες είναι διερευνητικό αποτέλεσμα που δεν έχει επιβεβαιωθεί στατιστικά.
Στους δρόμους τους, στο ίδιο τελικό σημείο, «ο διαλογισμός δεν είναι ένα πράγμα»
Παρότι και οι δύο διαλογισμοί είχαν παρόμοια αποτελέσματα, διέφεραν οι οδοί μέσω των οποίων λειτουργούσαν. Στον διαλογισμό προσήλωσης, η γνωστική αποστασιοποίηση, δηλαδή το να παρακολουθεί κανείς τις σκέψεις του από μια απόσταση, διαμεσολάβησε πλήρως στη μείωση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης. Στον διαλογισμό αυτοεξερεύνησης, η μείωση της απειλής για την ταυτότητα εξηγήθηκε εν μέρει μέσω του αισθήματος σύνδεσης με την ανθρωπότητα. Η ομάδα της Στινούς δήλωσε: «Ο διαλογισμός δεν είναι ένα πράγμα και οι διαφορετικές πρακτικές μπορούν να καλλιεργήσουν διαφορετικές ψυχολογικές δεξιότητες». Συνέχισε λέγοντας: «Το να γίνεται κανείς ευάλωτος στην κατάθλιψη δεν αφορά μόνο το ότι έχει αρνητικές σκέψεις· είναι και ένα ζήτημα του πώς βιώνει τον εαυτό του ως ένα εύθραυστο ον».
Η συγκεκριμένη έρευνα πραγματοποιήθηκε σε γενικό πληθυσμό χωρίς κλινική διάγνωση και συνοδεύεται από τον περιορισμό ότι δεν υπήρξε μακροχρόνια παρακολούθηση. Η ερευνητική ομάδα πρόσθεσε επίσης ότι τα αποτελέσματα πρέπει να διαβάζονται με προσοχή. Παρ’ όλα αυτά, το ότι δίνει ένα στοιχείο πως μπορούμε να χωρίσουμε τους λόγους και τους στόχους στους οποίους αντιστοιχούν οι διαλογισμοί που θα συστηθούν, αξιολογείται ως ένα αποτέλεσμα που αξίζει να το λάβουν υπόψη όσοι θέλουν να εφαρμόσουν την ενσυνειδητότητα στην καθημερινότητα και στην συμβουλευτική πρακτική.
#διαλογισμός #ενσυνειδητότητα #πρόληψη_της_κατάθλιψης #έρευνα_διαλογισμού #διαλογισμός_προσήλωσης #διαλογισμός_αυτοεξερεύνησης #γνωστική_αποστασιοποίηση #mindfulness
· PsyPost, «Letting go of a rigid self-image might be the secret to meditation's mental health benefits» (2026-07-11) — https://www.psypost.org/letting-go-of-a-rigid-self-image-might-be-the-secret-to-meditations-mental-health-benefits/
· Πρωτότυπη εργασία: Stinus, C. & Berjot, S., «Preventing Depression through Selflessness...», Mindfulness, Τόμ. 17, Τεύχ. 5 (διαδικτυακά 2026-03-26) — https://link.springer.com/article/10.1007/s12671-026-02817-7
