Δεν είναι εύκολο για όλους να καθίσουν ίσια πάνω σε ένα μαξιλάρι και να μετρούν τις αναπνοές τους. Όταν περνά κανείς όλη μέρα κυνηγώντας τις πληροφορίες που κατακλύζουν την οθόνη, συχνά μόλις κλείσει τα μάτια του οι σκέψεις γίνονται ακόμη πιο θορυβώδεις. Έτσι, οι τρόποι προσέγγισης του διαλογισμού γίνονται ολοένα περισσότεροι. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η ηχοθεραπεία, όπου αφήνεται κανείς στους ήχους των ηχογαβαθών, και η συνειδητή ζωγραφική, όπου γεμίζει σχέδια με μολύβια ή σε τάμπλετ. Τον Οκτώβριο δημοσιεύτηκαν διαδοχικά ρεπορτάζ και έρευνες από πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ για αυτές τις δύο πρακτικές. Και οι δύο αποτελούν προσιτές μορφές διαλογισμού, όμως τα διαθέσιμα τεκμήρια διαφέρουν αισθητά ως προς την ισχύ τους.
Μόνο 30 λεπτά ξαπλωμένος, αλλά η επιστημονική έρευνα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο
Η ομάδα ειδήσεων του Northeastern University στις ΗΠΑ δημοσίευσε στις 21 Οκτωβρίου ένα ρεπορτάζ στο οποίο δημοσιογράφος δοκίμασε ο ίδιος μια συνεδρία ηχοθεραπείας στην πανεπιστημιούπολη του Λονδίνου. Η εκδήλωση διοργανώθηκε στο πλαίσιο της Εβδομάδας Ευαισθητοποίησης για την Ψυχική Υγεία. Περίπου οκτώ άτομα ξάπλωσαν στο πάτωμα και για περίπου 30 λεπτά άκουγαν τους ήχους μεταλλικών και κρυστάλλινων ηχογαβαθών, καθώς και ενός ocean drum, ενός τυμπάνου που παράγει ήχο κυμάτων καθώς κυλούν μέσα του οι χάντρες. Φοιτητές και εργαζόμενοι που συμμετείχαν είπαν ότι ένιωσαν πιο χαλαροί και με καθαρότερο μυαλό.
Στο ίδιο άρθρο, η καθηγήτρια Ελίζαμπεθ Μπούκα, από το Τμήμα Φιλοσοφίας και Θρησκευτικών Σπουδών του πανεπιστημίου, κράτησε επιφυλακτική στάση. Συγγραφέας του βιβλίου Beyond Wellness, που πραγματεύεται την κουλτούρα της ευεξίας, εξήγησε ότι η ηχοθεραπεία κερδίζει δημοτικότητα ως πρακτική πνευματικής ευεξίας, αλλά η επιστημονική γνώση για τον τρόπο με τον οποίο ο ήχος επηρεάζει το σώμα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Πρόσθεσε ότι υπάρχουν θεωρίες σύμφωνα με τις οποίες ο ήχος μπορεί να μεταβάλει την κατάσταση των εγκεφαλικών κυμάτων και να βοηθήσει στη χαλάρωση ή να διεγείρει το πνευμονογαστρικό νεύρο. Πρόκειται, ωστόσο, για υποθέσεις.
Η συντονίστρια της συνεδρίας, επαγγελματίας ηχοθεραπείας από το Λονδίνο, είπε επίσης ότι οι αντιδράσεις διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάποιοι μπορεί να αισθανθούν ναυτία ή να εμφανίσουν πονοκέφαλο. Και ο δημοσιογράφος που συμμετείχε σημείωσε ότι είναι δύσκολο να περιμένει κανείς αλλαγές μακράς διάρκειας από μία μόνο συνεδρία και ότι η πρακτική μάλλον χρειάζεται συνέπεια.
297 άτομα δοκίμασαν ζωγραφική στο κινητό· δεν υπήρξε διαφορά από το χαρτί
Στον διαλογισμό που περιλαμβάνει δραστηριότητα με τα χέρια, τα δεδομένα είναι πιο συγκεκριμένα. Η ερευνητική ομάδα της αναπληρώτριας καθηγήτριας Έμα Πάλμερ-Κούπερ, από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον στο Ηνωμένο Βασίλειο, ζήτησε από 297 φοιτητές ηλικίας 18 έως 26 ετών να κάνουν συνειδητή ζωγραφική τουλάχιστον έξι φορές μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων. 134 άτομα ζωγράφισαν με χρωματιστά μολύβια σε χαρτί και 163 χρησιμοποίησαν εφαρμογές ζωγραφικής σε κινητά τηλέφωνα και τάμπλετ. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν ηλεκτρονικά στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Mental Health στις 18 Σεπτεμβρίου, ενώ το πανεπιστήμιο εξέδωσε σχετικό δελτίο Τύπου στις 2 Οκτωβρίου.
Και στις δύο ομάδες μειώθηκαν το στρες, το άγχος και τα καταθλιπτικά συμπτώματα, ενώ αυξήθηκαν η ποιότητα ζωής και οι βαθμολογίες ενσυνειδητότητας. Οι φοιτητές που είχαν χειρότερη κατάσταση στην αρχή παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση. Δεν υπήρξε σημαντική διαφορά μεταξύ χαρτιού και οθόνης. Η ερευνητική ομάδα επισήμανε ότι, όταν μιλάμε μόνο για τις βλαβερές συνέπειες της χρήσης οθονών, μπορεί να παραβλέπουμε τις δυνατότητες αξιοποίησης των συσκευών για την ενσυνειδητότητα. Τόνισε επίσης ότι η συνειδητή ζωγραφική είναι μια χαμηλού κόστους μέθοδος, η οποία όμως μπορεί να μην ταιριάζει σε όλους.
Τα τεκμήρια έχουν διαφορετική βαρύτητα· πώς να διαβάζουμε τους αριθμούς
Βάζοντας τις δύο ειδήσεις δίπλα δίπλα, διακρίνεται η διαφορά. Το άρθρο για την ηχοθεραπεία είναι ρεπορτάζ που περιλαμβάνει τη συμμετοχή σε μία συνεδρία και σχόλια ειδικού, χωρίς να παρουσιάζει έρευνα που να μετρά την αποτελεσματικότητά της. Η έρευνα για τη ζωγραφική προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, καθώς παρακολούθησε για δύο εβδομάδες σχεδόν 300 άτομα και μέτρησε τις αλλαγές με ερωτηματολόγια.
Ωστόσο, η έρευνα για τη ζωγραφική έχει σαφείς περιορισμούς. Όπως αναφέρει η δημοσίευση, οι συμμετέχοντες δεν κατανεμήθηκαν τυχαία στις ομάδες· η ομάδα που ζωγράφιζε σε χαρτί και εκείνη που χρησιμοποιούσε ψηφιακά μέσα σχηματίστηκαν ανάλογα με την περίοδο εγγραφής. Εφόσον δεν υπήρχε ομάδα σύγκρισης που να μην έκανε ζωγραφική, η συγκεκριμένη έρευνα δεν μπορεί από μόνη της να ξεχωρίσει αν η βελτίωση οφειλόταν στη ζωγραφική ή αν προέκυψε με το πέρασμα του χρόνου. Τα αποτελέσματα βασίζονται επίσης σε ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν οι ίδιοι οι φοιτητές. Το πιο ισχυρό εύρημα της έρευνας είναι ότι η βελτίωση ήταν παρόμοια είτε οι συμμετέχοντες ζωγράφιζαν σε χαρτί είτε σε οθόνη.
Πώς να επιλέξετε τον τρόπο που σας ταιριάζει
Αυτό, βέβαια, δεν μειώνει την αξία των απλών μορφών διαλογισμού. Για όσους δυσκολεύονται να καθίσουν σε στάση διαλογισμού, ο ήχος και η ενασχόληση με τα χέρια και τα χρώματα μπορούν να αποτελέσουν έναν καλό τρόπο να αρχίσουν να εστιάζουν στο παρόν. Όσοι έχουν ευαίσθητη ακοή και νιώθουν πιο άνετα ξαπλωμένοι μπορούν να ξεκινήσουν με ηχοθεραπεία, ενώ όσοι ηρεμούν όταν κινούν τα χέρια τους μπορούν να δοκιμάσουν τη ζωγραφική. Ακόμη και το να αφιερώσει κανείς περίπου 10 λεπτά για να χρωματίσει κάτι στο κινητό του στη διαδρομή προς ή από τη δουλειά μπορεί να γίνει άσκηση φροντίδας του νου — ένα ευχάριστο νέο για όσους έχουν κουραστεί από τη συμβουλή να κλείνουν τις οθόνες.
Ωστόσο, αξίζει να εξετάζει κανείς προσεκτικά προγράμματα που υπόσχονται υπερβολικά πολλά. Αν κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας ηχοθεραπείας αισθανθείτε ζάλη, πονοκέφαλο ή δυσφορία, καλό είναι να σταματήσετε και να ξεκουραστείτε. Οι τρόποι προσέγγισης του διαλογισμού μπορεί να είναι πολλοί. Δοκιμάστε μερικούς και συνεχίστε, με τον δικό σας ρυθμό, αυτόν που βοηθά το σώμα και το μυαλό σας να νιώθουν άνετα — έτσι ξεκινά ένας διαλογισμός με διάρκεια.
Για επικοινωνία σχετικά με το άρθρο: fare3041@naver.com