Τα πρώτα λεπτά στο γραφείο συμβουλευτικής για εφήβους είναι αμήχανα. Το παιδί που μόλις ήρθε από το σχολείο και το φροντιστήριο έχει ακόμη το μυαλό του γεμάτο σκέψεις, ενώ ο σύμβουλος περιμένει να «φτάσει» εδώ και η ψυχή του. Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Χαϊδελβέργης στη Γερμανία έστρεψε την προσοχή της ακριβώς σε αυτό το διάστημα. Θα μπορούσε να αλλάξει η θεραπεία αν κάθε συνεδρία ξεκινούσε με μια σύντομη άσκηση ενσυνειδητότητας; Τα αποτελέσματα μιας τυχαιοποιημένης συγκριτικής δοκιμής δημοσιεύτηκαν τον περασμένο Αύγουστο σε επιστημονικό περιοδικό, ενώ το πανεπιστήμιο τα παρουσίασε σε δελτίο Τύπου στις 16 Οκτωβρίου.
90 άτομα ηλικίας 11–19 ετών, σε θεραπεία για κατάθλιψη, άγχος ή ΔΕΠΥ, χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Ψυχοθεραπείας (ZPP) του Πανεπιστημίου Χαϊδελβέργης. Συμμετείχαν 90 έφηβοι ηλικίας 11–19 ετών που λάμβαναν εξωνοσοκομειακή γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία για κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές ή ΔΕΠΥ και κατανεμήθηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες.
Η πρώτη ομάδα έκανε ασκήσεις ενσυνειδητότητας για τα πρώτα 5–10 λεπτά κάθε μίας από τις 24 συνεδρίες. Οι ασκήσεις περιλάμβαναν εστίαση στην αναπνοή, σάρωση σώματος —μετατόπιση της προσοχής σε κάθε σημείο του σώματος— και διαλογισμό ενσυνείδητου βαδίσματος, με συγκέντρωση στα βήματα. Η δεύτερη ομάδα έκανε ασκήσεις χαλάρωσης για το ίδιο διάστημα, ενώ η τρίτη ξεκινούσε αμέσως τη συμβουλευτική, χωρίς κάποια καθιερωμένη τελετουργία έναρξης. Η ερευνητική ομάδα όρισε την ενσυνειδητότητα ως την επίγνωση των σκέψεων, των συναισθημάτων και των σωματικών αισθήσεων της παρούσας στιγμής, χωρίς κριτική διάθεση.
Τα συμπτώματα μειώθηκαν σε όλες τις ομάδες· η διαφορά φάνηκε σε σύγκριση με την ομάδα χωρίς άσκηση
Καθώς προχωρούσε η θεραπεία, τα συμπτώματα μειώθηκαν και στις τρεις ομάδες. Η ομάδα που ξεκινούσε τις συνεδρίες με ενσυνειδητότητα παρουσίασε μεγαλύτερη μείωση από την ομάδα που ξεκινούσε χωρίς κάποια τελετουργία. Σε σύγκριση με την ομάδα των ασκήσεων χαλάρωσης, δεν υπήρξε στατιστικά σημαντική διαφορά. Με άλλα λόγια, η συγκεκριμένη μελέτη δεν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ενσυνειδητότητα υπερέχει της χαλάρωσης.
Ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Γιοχάνες Μάντερ, εξήγησε ότι τέτοιες σύντομες ασκήσεις χρησιμοποιούνται ήδη στην κλινική πράξη, αλλά η επίδρασή τους στην ατομική συμβουλευτική δεν ήταν σαφής. Η ερευνητική ομάδα σημείωσε επίσης στο άρθρο ότι χρειάζονται μελλοντικές μελέτες που θα ελέγχουν και άλλες μεταβλητές.
Τα παιδιά αντιλαμβάνονταν διαφορετικά τη σχέση με τον θεραπευτή
Μια ενδιαφέρουσα διαφορά καταγράφηκε στη θεραπευτική σχέση. Η αξιολόγηση που έκαναν οι έφηβοι για τη σχέση τους με τον θεραπευτή βελτιωνόταν με την πάροδο του χρόνου στην ομάδα της ενσυνειδητότητας, ενώ στην ομάδα χωρίς τελετουργία έναρξης επιδεινώθηκε ελαφρώς. Στην ομάδα χαλάρωσης δεν παρατηρήθηκε σαφής μεταβολή. Οι θεραπευτές αξιολόγησαν τη σχέση ως βελτιωμένη και στις τρεις ομάδες, χωρίς διαφορές μεταξύ τους. Το εύρημα δείχνει ότι ακόμη και στο ίδιο γραφείο συμβουλευτικής, ενήλικες και παιδιά μπορεί να αντιλαμβάνονται διαφορετικά το κλίμα.
Η δρ Γιούλια Κάλμαρ, υπεύθυνη για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην παιδική και εφηβική ψυχοθεραπεία, δήλωσε ότι η σύντομη παρέμβαση ενσυνειδητότητας μπορεί να ενταχθεί εύκολα στην εξωνοσοκομειακή ψυχοθεραπεία και να έχει θετική επίδραση στους εφήβους.
Διαλογισμός χωρίς πολύωρη ακινησία: τι σημαίνει για τις τάξεις και τα γραφεία συμβουλευτικής στην Κορέα
Αυτό που κάνει την έρευνα να ξεχωρίζει είναι η διάρκεια και η μορφή του διαλογισμού. Αν ζητήσεις από έναν έφηβο να μείνει ακίνητος για περισσότερο από 30 λεπτά, μπορεί να κουραστεί πριν καν αρχίσει. Οι ασκήσεις της μελέτης διαρκούσαν περίπου 5–10 λεπτά και περιλάμβαναν και τρόπους που συνδυάζουν την κίνηση, όπως ο διαλογισμός ενσυνείδητου βαδίσματος. Επειδή εντάσσονταν στην αρχή μιας ήδη προγραμματισμένης θεραπείας, δεν επιβάρυναν ιδιαίτερα τα παιδιά που δυσκολεύονται να βρουν επιπλέον χρόνο.
Για τους εφήβους της Κορέας, που περνούν την ημέρα τους ανάμεσα σε πληροφορίες και ερεθίσματα, λίγες στιγμές για να πάρουν μια ανάσα πριν από τη συμβουλευτική ή το μάθημα μπορούν να γίνουν μια συνήθεια που υιοθετείται εύκολα. Χρειάζεται, ωστόσο, να διαβάζουμε τα αποτελέσματα όπως ακριβώς είναι. Το γεγονός ότι δεν υπήρξε διαφορά ανάμεσα στην ενσυνειδητότητα και τις ασκήσεις χαλάρωσης μπορεί να σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένας και μοναδικός τρόπος που ταιριάζει σε όλα τα παιδιά. Για κάποια είναι πιο εύκολο να παρατηρούν ήρεμα την αναπνοή τους, ενώ για άλλα να χαλαρώνουν τους μυς και να αφήνουν την ένταση. Χρειάζεται επίσης να θυμόμαστε ότι η άσκηση της μελέτης δεν υποκαθιστούσε τη θεραπεία, αλλά εφαρμοζόταν στο πλαίσιο εξειδικευμένης θεραπείας.
Επικοινωνία για το άρθρο: fare3041@naver.com