Υπάρχει ένας άνθρωπος που έζησε έχοντας ως ερώτημα ζωής το παλιό ρητό «αν ακούσεις το Ντάρμα το πρωί, μπορείς να πεθάνεις το βράδυ χωρίς απωθημένα». Είναι ο επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Γουονγκουάνγκ, Τζονγκ Σουν-ιλ. Σπούδασε στο Τμήμα Βουδιστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Γουονγκουάνγκ, όπου απέκτησε και διδακτορικό στις βουδιστικές σπουδές, ενώ εργάστηκε ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Ινδικής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Τόκιο. Επιστρέφοντας στο πανεπιστήμιό του, διετέλεσε διευθυντής του Ινστιτούτου Τζονγκγιόκ και κοσμήτορας της Μεταπτυχιακής Σχολής Ανατολικών Σπουδών. Για πολλά χρόνια εκπαίδευσε ειδικούς στο τσάι και στον διαλογισμό.
Πρόσφατα παρουσίασε στο κοινό ένα ογκώδες βιβλίο 656 σελίδων. Τίτλος του είναι Οντολογία του διαλογισμού. Στη βιβλιοπαρουσίαση, ο καθηγητής μίλησε ήρεμα και ενίοτε με χιούμορ για το πόσο καιρό περιπλανήθηκε μέχρι να ολοκληρώσει αυτό το έργο.
20 χρόνια για τα περιεχόμενα, 33 εκδοχές του χειρογράφου
Ο καθηγητής Τζονγκ Σουν-ιλ είπε ότι από νεαρή ηλικία αναζητούσε διάφορους δασκάλους για να μελετήσει κοντά τους. Τη δεκαετία του 1980 συνάντησε, μεταξύ άλλων, τον Μουχάκ Ντοΐν. Παρ’ όλα αυτά, οι εσωτερικοί του κόμποι δεν λύνονταν εύκολα. Έχοντας αφιερώσει τη ζωή του στην ταξινόμηση του υλικού και στη δημιουργία συστημάτων, διαπίστωνε ότι ο κόσμος του διαλογισμού ήταν ένας τομέας που αντιστεκόταν ιδιαίτερα στην οργάνωση.
Όπως είπε, χρειάστηκε 20 χρόνια μόνο για να καταλήξει στα περιεχόμενα της Οντολογίας του διαλογισμού. Κάθε φορά που ολοκλήρωνε μια εκδοχή, την τύπωνε· τα περιεχόμενα του βιβλίου που κυκλοφόρησε είναι η 33η εκδοχή. Οι εσωτερικές του διοράσεις και οι εμπειρίες ενέργειας, που ήρθαν σε προχωρημένη ηλικία, δεν εμφανίστηκαν με τάξη. Το βιβλίο γεννήθηκε αφού πρώτα οργάνωσε αυτές τις εμπειρίες, οι οποίες παρουσιάζονταν σκόρπιες και αντιφατικές, και στη συνέχεια τους προσέδωσε θεωρητική βάση. Καθώς ανέτρεχε μία προς μία στις 33 εκδοχές κατά την παρουσίαση, η φωνή του είχε τη νηφαλιότητα που χαρακτηρίζει κάτι το οποίο έχει ωριμάσει επί μακρόν.
Γιατί «οντολογία»;
Η οντολογία είναι κατ’ αρχάς φιλοσοφικός όρος. Από τους τρεις μεγάλους κλάδους της φιλοσοφίας —οντολογία, γνωσιολογία και αξιολογία— αναφέρεται στη μελέτη του είναι και ανήκει στο πεδίο της μεταφυσικής. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η λέξη άρχισε να αποκτά ιδιαίτερη σημασία και σε έναν άλλο χώρο: την τεχνητή νοημοσύνη. Οι μελετητές ονομάζουν οντολογία την προσπάθεια ενοποίησης κατακερματισμένων αλγορίθμων και πληροφοριών σε μία ενιαία δομή νοήματος.
Ο καθηγητής Τζονγκ Σουν-ιλ διηγήθηκε ένα περιστατικό: όταν είπε ότι επέλεξε τον τίτλο Οντολογία του διαλογισμού, ένας καθηγητής γνωστός του που ερευνά την οντολογία της τεχνητής νοημοσύνης ενθουσιάστηκε ευχάριστα. Κάτι ανάλογο επιχειρεί και ο ίδιος στο βιβλίο. Κάθε δάσκαλος διαλογισμού παρουσιάζει τη δική του μέθοδο ως την καλύτερη, ενώ οι περισσότεροι διδάσκουν το «πώς» —πώς να κλείνεις τα μάτια και πώς να αναπνέεις. Ωστόσο, σπάνια εξηγούν γιατί πρέπει να διαλογίζεται κανείς, παρατήρησε. Το βιβλίο ξεκινά από αυτό το «γιατί».
Ο διαλογισμός ξεκινά από το σύμπαν, όχι από τον νου
Η εικόνα που χαράζει ο Τζονγκ Σουν-ιλ είναι μεγαλειώδης. Το σύμπαν ξεκίνησε με τη Μεγάλη Έκρηξη και κάποτε θα συγκλίνει ξανά σε μία ενότητα. Ο κόσμος που είναι μικρότερος από έναν κόκκο σκόνης και το απέραντο σύμπαν αποτελούν, στην ουσία, το ίδιο σώμα. Περιέγραψε τον άνθρωπο ως μικρόκοσμο και τον διαλογισμό ως τη διαδικασία με την οποία η ζωή του ανθρώπου, του μικρόκοσμου, συντονίζεται με την αναπνοή του μακρόκοσμου.
Πάνω σε αυτόν τον θεωρητικό σκελετό, ο καθηγητής είπε ότι συστηματοποίησε την κοσμική θεωρία της ανάδυσης σε τέσσερα στάδια και πρόσθεσε τις οκτώ βαθμίδες του διαλογισμού επαναφοράς και τις δύο βαθμίδες του διαλογισμού εκδήλωσης ως αντίστοιχες πρακτικές. Έτσι δημιούργησε ένα σύστημα συνολικά 16 σταδίων. Κάποιοι από όσους διάβασαν το βιβλίο πριν από την έκδοσή του είπαν ότι μέσα στην ομίχλη άρχισαν να διακρίνουν τον δρόμο, ενώ άλλοι ανησύχησαν μήπως αποκάλυπτε υπερβολικά πολλά. Ο Τζονγκ Σουν-ιλ απάντησε ότι, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, έκρινε πως έπρεπε να δημοσιοποιήσει τουλάχιστον αυτό το υλικό.
«Ο διαλογισμός είναι ο τελευταίος σωτήρας του πολιτισμού»
Στην ενότητα των ερωτήσεων και απαντήσεων, ένας ακροατής ρώτησε τι σημαίνει ο διαλογισμός σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη μοιάζει να ομογενοποιεί τους ανθρώπους. Η απάντηση του καθηγητή Τζονγκ Σουν-ιλ ήταν βαριά. Είπε ότι έχει έρθει η εποχή στην οποία η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργεί από μόνη της ακόμη πιο προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και ότι, αν συνεχιστεί η σημερινή πορεία, η ανθρωπότητα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με κρίση μέσα στα επόμενα 10 χρόνια.
Ο άνθρωπος ενδέχεται να χάσει τον έλεγχο της υπερνοημοσύνης και οι επιπτώσεις να ξεπεράσουν σε μέγεθος ακόμη και μια κλιματική καταστροφή, υποστήριξε. Σε μια τέτοια κατάσταση, είπε κατηγορηματικά, ο διαλογισμός είναι ο τελευταίος σωτήρας του πολιτισμού. Ήταν το σημείο στο οποίο η ατμόσφαιρα της αίθουσας βάρυνε απότομα.
Στην ερώτηση αν μπορεί κανείς να φτάσει στη φώτιση χωρίς άσκηση, απάντησε χωρίζοντας το ζήτημα σε τρεις περιπτώσεις. Όποιος έχει συσσωρεύσει μεγάλη πρακτική σε προηγούμενη ζωή μπορεί να αφυπνιστεί ξαφνικά· όποιος αντέξει για μεγάλο διάστημα τον κύκλο των μετενσαρκώσεων μπορεί κάποτε να φτάσει στον ίδιο προορισμό· και ο διαλογισμός είναι η συντομότερη διαδρομή, καθώς περιορίζει τον χρόνο και τον πόνο. Παρομοίασε τη διαδικασία με τη μείωση της διάρκειας της στρατιωτικής θητείας, προκαλώντας γέλια στην αίθουσα.
Όταν ρωτήθηκε πώς ξεχωρίζει η διάθεση για επίμονη προσπάθεια από την προσκόλληση, απάντησε απροσδόκητα απλά. Υπάρχει και στον διαλογισμό εθισμός· αν κάποιος αγχώνεται όταν δεν διαλογίζεται, τότε η κατάστασή του δεν διαφέρει πλέον από τον εθισμό στο αλκοόλ ή το τσιγάρο. Η διάθεση για επίμονη άσκηση είναι απαραίτητη, πρόσθεσε, αλλά πρέπει πρώτα να εξετάζει κανείς αν αυτή πηγάζει από το άγχος.
Η επόμενη συνάντηση τον Νοέμβριο στο Center One
Στην ερώτηση πώς είναι καλύτερο να διαβαστεί το βιβλίο, ο καθηγητής Τζονγκ Σουν-ιλ είπε ότι έχει ήδη δώσει την απάντηση στον πρόλογο. Όπως ένας σκύλος που περπατά σε επαρχιακό δρόμο χωρίς λουρί και πηδά ανάλαφρα από πέτρα σε πέτρα, έτσι και ο αναγνώστης δεν πρέπει να σταματά για να παλεύει με κάθε άγνωστο βουδιστικό όρο, αλλά να προχωρήσει πρώτα μέχρι το τέλος. Όταν ξανανοίξει αργότερα το βιβλίο, μπορεί τότε να αρχίσει να βλέπει καθαρότερα, είπε. Σχετικά με το ενδεχόμενο μετάφρασης, ανακοίνωσε επίσης ότι έχει ήδη εμφανιστεί ένας νεαρός ερευνητής πρόθυμος να αναλάβει μια πρώτη μετάφραση στα αγγλικά.
Η βιβλιοπαρουσίαση ολοκληρώθηκε, όμως ο διάλογος θα συνεχιστεί. Από τις 3 Νοεμβρίου και για έξι εβδομάδες, κάθε Τρίτη στις 19:00, το Center One στη Χεμπάνγκτσον, στην περιοχή Γιονγκσάν της Σεούλ, θα φιλοξενεί παράλληλα διά ζώσης και διαδικτυακά μαθήματα με θέμα την Οντολογία του διαλογισμού.
Είναι μια ευκαιρία να ακούσει κανείς απευθείας την ιστορία πίσω από τα περιεχόμενα που ξαναγράφτηκαν 33 φορές. Ακόμη και φεύγοντας από τον χώρο, έμεινε για αρκετή ώρα η φράση ότι μπορούμε να συντονίσουμε την αναπνοή μας με την ανάσα του σύμπαντος.