Ông Ahn Hee-young, giám đốc Viện Nghiên cứu MBSR Hàn Quốc, đã trình bày tham luận với chủ đề "Tìm hướng đi cho thiền Hàn Quốc" tại Hội nghị Thiền thuộc Triển lãm Thiền quốc tế Seoul lần thứ 7, tổ chức tại Đại học Dongguk ngày 18-9, đồng thời chỉ ra năm thách thức mà giới thiền Hàn Quốc cần giải quyết.
Những tuyên bố về hiệu quả vượt quá phạm vi kiểm chứng
Điều đầu tiên ông Ahn đề cập là tình trạng thương mại hóa và tiếp thị cường điệu. Ông cảnh báo những tuyên bố về hiệu quả vượt quá phạm vi kiểm chứng cùng hoạt động tiếp thị mang màu sắc ngụy khoa học có thể làm tổn hại lòng tin đối với toàn bộ giới thiền. Khi số lượng nghiên cứu về hiệu quả của thiền tăng lên, phạm vi mà các nghiên cứu thực sự chứng minh cũng trở nên rõ ràng hơn. Tuy nhiên, các thông điệp quảng bá đang vượt qua ranh giới đó.
"Tình trạng chứng chỉ tràn lan không phải vấn đề của thị trường mà là vấn đề an toàn"
Vấn đề thứ hai ông chỉ ra là công tác đào tạo người hướng dẫn. Theo ông, các khóa đào tạo cấp tốc đang gia tăng dù không yêu cầu thực hành cá nhân hay giám sát chuyên môn. Ông Ahn nói: "Tình trạng chứng chỉ tràn lan không phải vấn đề của thị trường mà là vấn đề an toàn". Ông cũng chỉ ra rằng hiện chưa có các tiêu chuẩn đạo đức để kiểm chứng năng lực của người hướng dẫn và bảo vệ những người tham gia đang ở trạng thái dễ bị tổn thương.
Ông xếp tình trạng phân mảnh, khi các trường phái như Thiền tông, Vipassana và MBSR hoạt động tách rời nhau, cùng khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn do các nghiên cứu quy mô nhỏ, thời gian ngắn chưa kết nối được với thực địa, thành năm thách thức cần giải quyết.
Tác dụng phụ đã được ghi nhận bằng những con số
An toàn của người tham gia không chỉ là mối lo ngại trừu tượng. Tài liệu "Thiền và chánh niệm: Hiệu quả và an toàn" do Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp của Mỹ (NCCIH) tổng hợp cho biết một nghiên cứu tổng quan công bố năm 2020 đã phân tích 83 nghiên cứu với 6.703 người tham gia, trong đó 55 nghiên cứu ghi nhận các trải nghiệm tiêu cực. Khoảng 8% người tham gia nghiên cứu này đã trải qua tác động tiêu cực khi thực hành thiền, phổ biến nhất là lo âu và trầm cảm. NCCIH cũng lưu ý trong cùng tài liệu rằng số nghiên cứu xem xét những tác động có thể gây hại của thiền và chánh niệm vẫn còn ít. Trang này được cập nhật lần cuối vào tháng 6-2022.
NCCIH đưa ra bằng chứng cho thấy thiền và chánh niệm có thể hữu ích đối với lo âu, trầm cảm, các triệu chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn, tình trạng khổ sở về tâm lý ở bệnh nhân ung thư, đau mạn tính, mất ngủ và cảm giác thèm chất ở người mắc rối loạn sử dụng chất. Tuy nhiên, cơ quan này phân biệt rõ rằng kết quả còn trái chiều hoặc bằng chứng chưa đầy đủ đối với tăng huyết áp, rối loạn tăng động giảm chú ý, đau cấp tính và chứng đau nửa đầu. Cách phân biệt giữa những lĩnh vực đã xác nhận hiệu quả và những lĩnh vực chưa được xác nhận cũng gần với yêu cầu về ngôn ngữ thận trọng mà ông Ahn đưa ra.
Năm nhiệm vụ cần được triển khai
Ông Ahn không chỉ dừng ở việc chỉ ra vấn đề mà còn đưa ra các nhiệm vụ cần thực hiện. Trước hết là xây dựng tiêu chuẩn đào tạo người hướng dẫn, bao gồm thời gian đào tạo tối thiểu, yêu cầu thực hành cá nhân và tiêu chuẩn giám sát chuyên môn. Thứ hai là xây dựng bộ quy tắc đạo đức và hệ thống quản lý chất lượng, qua đó bảo vệ người tham gia dễ bị tổn thương, hình thành văn hóa báo cáo tác dụng phụ và áp dụng cách tiếp cận nhạy cảm với sang chấn. Thứ ba là thường xuyên tổ chức các nền tảng đối thoại, nơi Phật giáo truyền thống, chánh niệm hiện đại cùng giới y tế và giáo dục có thể gặp gỡ liên tục. Thứ tư là thúc đẩy các nghiên cứu có sự tham gia của những người hướng dẫn tại thực địa và kiểm chứng mức độ phù hợp về văn hóa trên đối tượng người Hàn Quốc. Cuối cùng, ông đề xuất kết hợp với ngành giáo dục người trưởng thành, nhấn mạnh cần hiểu "con người học như thế nào" thay vì chỉ hỏi "sẽ dạy điều gì".
Ba cánh cửa nối liền truyền thống và hiện đại
Ở phần cuối bài trình bày, ông Ahn đưa ra mô hình "ba cánh cửa" nhằm kết nối thiền truyền thống và thiền hiện đại. Cửa nhập môn là các chương trình thiền hiện đại có tính tiếp cận cao; cửa thâm nhập là nơi diễn ra thực hành tập trung và hướng dẫn có hệ thống; còn cửa cứu cánh tương ứng với những thực hành tối hậu như tính bất nhị và tham cứu thoại đầu. Ông giải thích rằng các cánh cửa này không phải là thứ bậc mà là sự phân chia dựa trên căn cơ và nhu cầu, đồng thời pháp đều có thể được hoàn tất ở bất kỳ cánh cửa nào.
Trong bối cảnh số người thực hành thiền tăng lên và các chương trình ngày càng đa dạng, đề xuất được đưa ra là cần xem xét nền tảng của lòng tin trước tốc độ tăng trưởng. Tiêu chuẩn đào tạo người hướng dẫn và bộ quy tắc đạo đức không thể do một tổ chức đơn lẻ tự xây dựng, vì vậy nhiệm vụ thứ ba, thường xuyên tổ chức nền tảng đối thoại, trở thành điều kiện để triển khai các nhiệm vụ còn lại.
Ai sẽ đánh giá ai?
Những chuyển động này trong giới thiền Hàn Quốc, vốn đang tăng trưởng nhanh, là một quá trình thiết yếu để đưa thiền lành mạnh trở thành một phần của đời sống. Nếu chứng chỉ bị biến thành công cụ kiếm tiền, bất kỳ chứng chỉ nào cũng khó giành được lòng tin.
Tuy nhiên, việc xác định ai có thẩm quyền đánh giá tư cách giảng dạy cũng là một bài toán không dễ giải. Bởi ngay cả việc đặt ra tiêu chí để xác định ai đủ tư cách đánh giá cũng khó có thể được thẩm định.
Dù vậy, những chuyển động này chắc chắn cần thiết như một phần của quá trình trưởng thành. Hy vọng đây sẽ là dịp để cùng suy nghĩ về việc xây dựng một hệ thống sáng suốt hơn, thay vì tranh luận xem ai có đủ tư cách hơn hay nhận được nhiều sự công nhận của xã hội hơn.
Liên hệ bài viết: fare3041@naver.com