Ο χρόνιος πόνος στη μέση δεν περιορίζεται σε ένα σημείο του σώματος. Τις ημέρες που πονά, αλλάζουν τα σχέδια της ημέρας και το ίδιο το άτομο αναγκάζεται να υπολογίσει τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει. Ερευνητική ομάδα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο έδωσε στοιχεία για το πώς αποτυπώνεται αυτή η εμπειρία στον εγκέφαλο. Τη στιγμή που ο πόνος των ασθενών με χρόνια οσφυαλγία κορυφώνεται καθώς κινούνται, ενεργοποιείται ένα εγκεφαλικό δίκτυο που χρησιμοποιείται όταν σκεφτόμαστε τον εαυτό μας. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στις 5 Οκτωβρίου στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό British Journal of Anaesthesia.
Αρκούσε να σηκώσουν το ένα πόδι: ενεργοποιήθηκε το δίκτυο του εαυτού στους εγκεφάλους 114 ανθρώπων
Η ερευνητική ομάδα συγκέντρωσε 114 ενήλικες που υπέφεραν από πόνο στη μέση για περισσότερες από 12 εβδομάδες. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε δοκιμασία ανύψωσης του ποδιού, μια καθιερωμένη μέθοδο πρόκλησης πόνου στη μέση. Στο μεταξύ, μετρήθηκε η εγκεφαλική αιματική ροή μέσω της σήμανσης αρτηριακής περιστροφής, μιας τεχνικής λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI).
Μόλις η κίνηση προκάλεσε πόνο, ενεργοποιήθηκε το δίκτυο προεπιλεγμένης λειτουργίας του εγκεφάλου (DMN). Το δίκτυο αυτό αποτελείται από διασυνδεδεμένες περιοχές του μετωπιαίου, του βρεγματικού και του κροταφικού λοβού και δρα όταν σκεφτόμαστε τον εαυτό μας. Γι’ αυτό η ερευνητική ομάδα το αποκαλεί δίκτυο του εαυτού. Όσο εντονότερος ήταν ο πόνος των ασθενών, τόσο ισχυρότερη ήταν η σύνδεση του δικτύου με τον πρωτοταγή σωματοαισθητικό φλοιό. Όσο πιο δυνατός ήταν ο πόνος κατά την ανύψωση του ποδιού, τόσο αυξανόταν η δραστηριότητα στις αισθητικές και κινητικές περιοχές, ενώ ο βαθμός αύξησης των καρδιακών παλμών κατά τη δοκιμασία έδινε μια ένδειξη για το πόσο έντονα κορυφωνόταν ο πόνος.
Απενεργοποιήθηκε με το θερμό ερέθισμα, ενεργοποιήθηκε με τον πόνο στη μέση
Πραγματοποιήθηκε και συγκριτικό πείραμα. Όταν οι ερευνητές εφάρμοσαν στις γάμπες των ίδιων συμμετεχόντων ένα επώδυνο αλλά ακίνδυνο θερμικό ερέθισμα, το δίκτυο προεπιλεγμένης λειτουργίας απενεργοποιήθηκε. Αυτή είναι η συνήθης αντίδραση του εγκεφάλου όταν εμφανίζεται ξαφνικός πόνος.
Ο καθηγητής Fadel Zeidan, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε ότι για πρώτη φορά καταδεικνύεται πως, ενώ σε όλες τις προηγούμενες μελέτες για τον πόνο το δίκτυο αυτό απενεργοποιούνταν όταν οι άνθρωποι ένιωθαν πόνο, στους ασθενείς με χρόνια οσφυαλγία ενεργοποιείται όταν ο πόνος κορυφώνεται. Η ερευνητική ομάδα ερμήνευσε το εύρημα ως ένδειξη ότι, στη χρόνια οσφυαλγία, ο εγκέφαλος συνδέει λανθασμένα τον σωματικό πόνο με μια βαθιά αίσθηση του εαυτού. Ο καθηγητής Zeidan είπε ότι η σημερινή ιατρική του πόνου εστιάζει αποκλειστικά στην εξάλειψη των συμπτωμάτων, όμως αυτή δεν είναι η ρίζα του χρόνιου πόνου.
Η ενσυνειδητότητα δεν εξετάστηκε στην παρούσα μελέτη
Η μελέτη παρατήρησε εγκεφαλικές αντιδράσεις. Δεν εξέτασε αν ο διαλογισμός ενσυνειδητότητας μπορεί να τις αλλάξει. Σε δελτίο Τύπου, το πανεπιστήμιο αναφέρθηκε σε ξεχωριστή προκαταρκτική μελέτη της ερευνητικής ομάδας, παρουσιάζοντας τον διαλογισμό ενσυνειδητότητας και την ψιλοκυβίνη ως πιθανές μεθόδους που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της έντασης του πόνου, διαχωρίζοντας την εμπειρία του πόνου από την ταυτότητα του εαυτού. Ο καθηγητής Zeidan περιέγραψε την ενσυνειδητότητα ως τεχνική διαλογισμού που καλλιεργεί την ικανότητα να παρατηρούμε την παρούσα στιγμή χωρίς κριτική. Το δελτίο Τύπου διευκρίνιζε, παράλληλα, ότι τα ευρήματα είναι προκαταρκτικά και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθούν. Το εργαστήριο του καθηγητή Zeidan διεξάγει αρκετές κλινικές δοκιμές με βάση την απεικόνιση του εγκεφάλου. Η ψιλοκυβίνη είναι ουσία που υπάγεται στον έλεγχο των ναρκωτικών στη Νότια Κορέα.
Τα στοιχεία που άφησε πίσω της μια κλινική δοκιμή 342 ατόμων πριν από 10 χρόνια
Δεν είναι η πρώτη μελέτη που εξετάζει μαζί την ενσυνειδητότητα και τον πόνο στη μέση. Χαρακτηριστική είναι η κοινή έρευνα του αμερικανικού Group Health Research Institute και του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, η οποία δημοσιεύτηκε το 2016 στο Journal of the American Medical Association (JAMA). Οι ερευνητές χώρισαν τυχαία 342 ασθενείς ηλικίας 20 έως 70 ετών με χρόνια οσφυαλγία σε τρεις ομάδες: μία που ακολούθησε πρόγραμμα μείωσης του στρες μέσω ενσυνειδητότητας (MBSR), μία που υποβλήθηκε σε γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και μία που έλαβε τη συνήθη φροντίδα. Τα δύο προγράμματα διήρκεσαν οκτώ εβδομάδες, με μία δίωρη συνεδρία την εβδομάδα.
Στις 26 εβδομάδες, το ποσοστό όσων παρουσίασαν ουσιαστική βελτίωση στην καθημερινή λειτουργικότητα ήταν 61% στην ομάδα MBSR, 58% στην ομάδα γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας και 44% στην ομάδα της συνήθους φροντίδας. Η επίδραση δεν είχε μειωθεί σημαντικά ούτε έναν χρόνο αργότερα. Οι ερευνητές αξιολόγησαν το μέγεθος της επίδρασης ως μέτριο. Αυτό σημαίνει ότι η ενσυνειδητότητα δεν αποτελεί θεραπεία που εξαφανίζει τον πόνο, αλλά μία από τις επιλογές που μπορούν να εξεταστούν παράλληλα με την καθιερωμένη φροντίδα.
Όχι να εξαφανίσουμε τον πόνο, αλλά να δημιουργήσουμε απόσταση ανάμεσα σε εκείνον και σε εμάς
Το μήνυμα της νέας μελέτης για όσους ασκούνται στον διαλογισμό είναι ότι προσφέρει στοιχεία τα οποία βοηθούν να εξηγηθεί, με όρους της λειτουργίας του εγκεφάλου, γιατί έχει σημασία να μην ταυτίζουμε τον πόνο με τον εαυτό μας. Για όσους υποφέρουν για μεγάλο διάστημα, ο πόνος εύκολα ξεπερνά την αίσθηση και γίνεται μια ιστορία για το ποιοι είναι: είμαι ένας άνθρωπος που πονά. Η ενσυνειδητότητα έχει στον πυρήνα της την εξάσκηση στο να παίρνουμε για λίγο απόσταση από αυτή την ιστορία.
Για όσους έχουν πόνο στη μέση, ο παρατεταμένος διαλογισμός σε καθιστή θέση μπορεί, αντίθετα, να γίνει επιβάρυνση. Για τους σύγχρονους ανθρώπους που έχουν περάσει πολύ καιρό χωρίς σωματική δραστηριότητα, πρακτικές που εστιάζουν στις σωματικές αισθήσεις —όπως η σάρωση του σώματος ξαπλωμένοι, ο διαλογισμός εν κινήσει με αργό περπάτημα ή οι ήπιες κινήσεις σε συνδυασμό με την αναπνοή— μπορούν να αποτελέσουν ένα πιο προσιτό σημείο εκκίνησης. Το τι ταιριάζει διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και, αν ο πόνος είναι έντονος ή παρατείνεται, προέχει η συμβουλή επαγγελματία υγείας. Ο διαλογισμός δεν υποκαθιστά τη θεραπεία. Μπορεί, ωστόσο, να γίνει ένας τρόπος να προσθέσουμε χρόνο για τη φροντίδα του εαυτού μας στην καθημερινότητα με τον πόνο.
Επικοινωνία για το άρθρο: fare3041@naver.com